Cơ quan sinh dục nam gồm có: tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh, tuyến tiền liệt, tuyến hành niệu đạo, túi tinh, thừng tinh, dương vật, niệu đạo và bìu.

Tinh hoàn

Tinh hoàn là nơi sản xuất ra  tinh trùng, đồng thời  tiết ra hốc môn sinh dục nam testosteron  làm cho cơ thể phát triển các đặc điểm giới tính nam.

Bao gồm 2 tinh hoàn phải và trái nằm trong bìu. Tinh hoàn trung bình có kích thước dài 4,5cm, rộng 3 cm, dày 2,5cm, thể tích khoảng 12-30 ml. Tinh hoàn được bao bọc bởi một lớp vỏ xơ dày, trắng và không đàn hồi gọi là bao trắng với mặt sau dày lên và lộn vào trong để hình thành trung thất tinh hoàn. Mỗi tinh hoàn được chia thành khoảng 300 tiểu thùy ngăn cách nhau bởi các vách xuất phát từ mặt trong của bao trắng. Mỗi tiểu thùy có từ 1-4 ống sinh tinh xoắn ( được cấu tạo từ tế bào sertoli và các tế bào dòng tinh)  mỗi ống dài khoảng 60 cm. Tinh trùng do các ống này sinh ra được đổ vào các ống sinh tinh thẳng, rồi vào lưới tinh hoàn ở phần sau trên của mỗi tinh hoàn. Từ lưới tinh hoàn có 12-15 ống xuất dẫn tinh trùng vào các ống mào tinh. Ở giữa các ống sinh tinh có những nhóm tế bào kẽ leydig sản xuất ra hốc môn testosterone.

Mào tinh hoàn

Mào tinh hoàn  nằm dọc theo đầu trên và bờ sau tinh hoàn và được bao phủ bởi mô xơ. Mào tinh hoàn có ba phần là đầu, thân và đuôi.

Chức năng của mào tinh là làm cho tinh trùng trưởng thành hơn và tăng khả năng di động của tinh trùng để tăng khả năng thụ thai tự nhiên so với tinh trùng bên trong tinh hoàn.

Ống dẫn tinh

Ống dẫn tinh đi từ  đuôi mào tinh đến ụ núi, đoạn cuối  kết hợp với ống tiết của túi tinh để tạo thành ống phóng tinh. Nó dài khoảng 30 cm, đường kính 2-3 mm nhưng lòng ống chỉ rộng khoảng 0,5 mm.

Chức năng chính của ống dẫn tinh là chuyên chở tinh trùng.

Túi tinh

Túi tinh là một tuyến ngoại tiết sản xuất tinh trương chiếm 60% thể tích tinh dịch. Nó dài khoảng 5 cm, nằm ở mặt sau bàng quang. Ống tiết của túi tinh cùng với ống dẫn tinh tạo thành ống phóng tinh.

Chức năng túi tinh là tiết ra một số chất dinh dưỡng để nuôi dưỡng tinh trùng.

Ống phóng tinh

Ống phóng tinh dài khoảng 1,5-2 cm. Hai ống phóng tinh chạy chếch qua tuyến tiện liệt và đổ vào niệu đạo tiền liệt. Ống mào tinh, ống dẫn tinh, ống phóng tinh và niệu đạo nam hợp thành đường dẫn tinh.

Chức năng chính của ống phóng tinh là để chuyên chở tinh trùng.

Tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt là một khối hình nón mà đáy ở trên, đỉnh ở dưới. Tuyến rộng 4 cm, cao 3 cm và dày 2,5 cm, nặng trung bình 15-20 g (ở người lớn độ tuổi 30-40); ở sau tuổi 45, tuyến thường to ra. Tuyến tiền liệt nằm ở dưới bàng quang và bao quanh niệu đạo tiền liệt. Dịch tiết của tuyến tiền liệt đóng góp khoảng 25% thể tích tinh dịch. Dịch tiết của tuyến tiền liệt được đổ vào niệu đạo tiền liệt.

Chức năng chính của tuyến tiền liệt là tiết ra chất dinh dưỡng để nuôi dưỡng tinh trùng.

Tuyến hành niệu đạo

Có hai tuyến hành niệu đạo nằm ở hai bên niệu đạo màng. Mỗi tuyến to bằng hạt ngô và đổ dịch tiết vào niệu đạo hành xốp bằng một ống tiết. Dịch tiết của tuyến là một chất kiềm có tác dụng trung hòa dịch acid của nước tiểu trong niệu đạo, qua đó bảo vệ cho tinh trùng. Tuyến cũng tiết ra niêm dịch để bôi trơn đầu dương vật và niêm mạc niệu đạo.

Dương vật

Dương vật gồm rễ, thân và quy đầu dương vật. Rễ dương vật nằm đáy chậu và dính vào xương mu bởi dây chằng treo dương vật. Thân dương vật hình trụ, có mặt trên hơi dẹt gọi là mu dương vật mặt dưới gọi là mặt niệu đạo. Quy đầu dương vật được bao bọc trong một nếp nửa da nửa niêm mạc có thể di động được gọi là bao quy đầu. Ở đỉnh quy đầu có lỗ niệu đạo ngoài. Dương vật là cơ quan niệu-sinh dục ngoài vừa để dẫn nước tiểu vừa để phóng tinh dịch.

Bìu

Bìu là một túi da rất sẫm màu do các lớp của thành bụng trĩu xuống tạo thành. Nó được chia thành hai lớp ngăn, mỗi ngăn chứa một tinh hoàn và một mào tinh. Bìu được cấu tạo bởi 7 lớp từ nogài vào trong như  sau:

- lớp da bìu

- Lớp cơ bám da

- Lớp tế bào dưới da

- Lớp mạc nông

- Lớp cơ bìu

- Lớp mạc sâu

- Lớp tinh mạc gồm lá thành và lá tạng.

Chức năng chính của bìu là nâng đỡ tinh hoàn và điều hòa nhiệt độ ở bìu

Bao quy đầu

Bao quy đầu là phần da chụp lên phần đầu của dương vật (gọi là quy đầu); nam giới sinh ra ai cũng có bao quy đầu nhưng sau đó thì sẻ hết trong quá trình trưởng thành.

Chức năng chính của bao quy đầu là che phủ bảo vệ tránh sang chấn vùng đầu dương vật và giúp tăng  tăng thêm cảm giác khi quan hệ tình dục.

Bs Huỳnh Văn Tiên